Wel of niet straffen van peuters

Peuters (kinderen van 2 tot 4 jaar oud) kenmerken zich door het ontwikkelen van een eigen persoonlijkheid, identiteit en wil. De peuter zegt steeds vaker “ik”, “nee” en “van mij”. Doordat de peuter tegen zijn, of de grenzen van zijn omgeving aanloopt en de frustratie die hierbij ontstaat niet goed kan verwoorden, kan de peuter driftbuien krijgen. Daarnaast heeft de peuter weinig geduld als iets niet lukt, moet wachten, of op een andere manier iets moet. Daarnaast hebben peuters nog niet goed door wat lief en stout gedrag en goed en kwaad is. Als ouder ben je daarom het geweten van je kind. Om je peuter zich goed te laten ontwikkelen is het belangrijk liefde en aandacht en duidelijkheid en regels te geven. Met deze pijlers ontwikkelt de peuter zich tot een zelfstandig mens die de goede keuzes maakt. Het straffen van een peuter heeft doorgaans een kort effect. Consequent negeren van ongewenst gedrag heeft een langer effect. Beloon daarentegen gewenst gedrag met liefde en aandacht.

Peuters ontdekken hun eigen persoonlijkheid en identiteit
Kinderen van de peuterleeftijd (2 tot 4 jaar oud) ontdekken hun eigen persoonlijkheid met eigen ideeën, wensen en vooral een eigen wil. Als vader, moeder, opa, of oma kun je herkennen dat de peuter een eigen persoonlijkheid aan het ontwikkelen is, of heeft, doordat de peuter vaak “ik” “van mij” en “nee” zegt. Het rijmpje twee (voor de leeftijd van de peuter) is nee, is erg toepasselijk voor de peuterleeftijd. Soms wordt deze periode of zelfs peuterpuberteit genoemd.

Peuters en driftbuien en woede-aanvallen
De peuter komt vaker met zichzelf en anderen in conflict, omdat:

  • de peuter ervaart dat hij zelf iets nog niet kan,
  • de peuter iets niet mag
  • iets niet lukt bij de peuter,
  • de peuter van een ander iets moet

Daarnaast heeft de peuter erg weinig geduld. Dit levert bij de peuter heftige gevoelens op die hij, of zij nog niet goed kan verwoorden. Het niet goed onder woorden brengen van gevoelens veroorzaakt frustraties en dit kan ontaarden in een driftbui, of woede-aanval.

De ouder is het geweten van de peuter
Peuters hebben doorgaans het concept van goed en kwaad nog niet goed door. Anders gezegd; peuters hebben nog geen geweten. Als je peuter in jouw ogen iets stouts doet, doet hij, of zij dat niet met opzet! Het besef van goed en kwaad moet je als vader, of moeder bij je kind ontwikkelen. Als vader of moeder ben je het geweten van je kind.

Schreeuwen, boos worden, of slaan heeft absoluut geen effect ; integendeel! Je leert je kind door te schreeuwen, boos te worden, of te slaan wanneer je het kind iets wil leren, dat dit aanvaardbaar gedrag is en je kind zal dit van je overnemen. Je kind zal ook snel boos worden, gaan schreeuwen en slaan als je dat als ouder ook doet.

De peuter kan nog niet delen
De peuter is doorgaans egocentrisch. Dit is volkomen normaal gedrag. Peuters hebben nog geen inlevingsvermogen; ze kunnen zich niet verplaatsen in de ander en bedenken wat voor effect hun gedrag op de ander heeft.

Omdat peuters doorgaans het gevoel hebben dat de wereld om hen draait, vinden ze ook dat alles van hen is. Peuters kunnen nog niet goed delen; wat een voorwaarde is om samen te spelen. Het moeten delen van speelgoed frustreert de peuter. Dit kan de peuter nog niet goed onder woorden brengen en dat frustreert nog meer. Deze frustratie kan uiteindelijk tot een driftbui leiden.

Opvoeden is liefde geven en grenzen stellen
Als ouder is het in de opvoeding van peuters (en oudere kinderen) belangrijk om ruimte en liefde te geven. Door deze ruimte en liefde ontwikkelt de peuter zich tot een zelfstandig mens. Regels en grenzen te stellen, zijn nodig om duidelijkheid te geven.
Deze twee pijlers vormen wel een spanningsveld; want hoe ruim is de ruimte voordat de peuter tegen grenzen aanloopt? En zijn de grenzen altijd hetzelfde?

Door ruimte en liefde te geven krijgt de peuter het gevoel dat hij zich zelfstandig en vol vertrouwen kan ontwikkelen. Door grenzen en regels te stellen heeft de peuter houvast en wordt de voor de peuter onoverzichtelijke wereld, duidelijker en overzichtelijker.
Door deze regels en duidelijkheid leert de peuter ook beter zelfstandig keuzes te maken. Door de regels en duidelijkheid is de uitkomst van de keuzes die de peuter maakt altijd hetzelfde en dat sterkt de peuter in het vergroten van zijn zelfstandigheid.

Straffen van een stoute peuter, of belonen van een lieve peuter
Doorgaans is het effect van straffen van zeer korte duur en dan alleen effectief wanneer je het direct doet na het ongewenste gedrag. De peuter heeft echter nog geen geweten en begrijpt niet goed waarom het iets niet mag.
Belonen daarentegen van gewenst gedrag van de peuter vergroot de kans dat de peuter vaker dit gedrag zal vertonen. Wanneer de peuter vooral gewenst gedrag vertoont, zal hij steeds minder ongewenst gedrag vertonen.
Soms is het echter noodzakelijk om de stoute peuter te corrigeren. Dat wil echter niet zeggen dat je de peuter moet straffen. De stoute peuter corrigeren, betekent dat je aan de peuter op een rustige, kalme manier uitlegt waarom iets niet mag. Houd hierbij de peuter vast en hurk tot op dezelfde hoogte als je peuter, zodat je je peuter recht in de ogen kunt kijken. Geef niet alleen aan waarom iets niet mag, want daar heeft de peuter niets aan. Geef ook aan wat je wel graag hebt wat je peuter doet EN beloon dit gewenste gedrag direct! Wees verder zeer consequent in het corrigeren van je peuter.

Negeer stout gedrag van de peuter
Wanneer je peuter herhaaldelijk hetzelfde stoute gedrag blijft vertonen, dan is de krachtigste manier om dit aan te pakken om het gedrag te negeren. Hiervoor moet je als ouder wel sterk in je schoenen staan, omdat het stoute gedrag eerst zal toenemen, voordat het afneemt.
Als het gedrag niet te negeren is, zet dan je kind even apart (hooguit een paar minuten) of elimineer de uitlokkende situatie door bijvoorbeeld een vaas, afstandsbediening of smartphone uit het bereik van de peuter te leggen.

Tips van corrigeren van een peuter
Bij het corrigeren van een peuter is het handig om de volgende tips rekening te houden:

  • De “straf” van de peuter moet in verhouding staan met de overtreding van de peuter (geen anderhalf uur in de hoek, voor een keer aan een vaas zitten)
  • Wijs alleen op het ongewenste gedrag EN NIET op het kind als mens. Dus zeg; “je mag niet aan de vaas komen” in plaats van: “je bent een lastig kind”
  • Geef altijd alternatieven voor gewenst gedrag
  • Waarschuw een, of twee keer, voordat u een straf geeft
  • Beëindig ALTIJD de straf door duidelijk aan te geven dat de straf voorbij is en de peuter even te knuffelen

Aandacht geven en straffen van een peuter
Omdat de peuter het gevoel heeft dat wereld om hem draait, wil hij ook graag dat hij aandacht van anderen krijgt voor hetgeen waar hij mee bezig is. Als hij deze aandacht niet goedschiks krijgt, dan zorgt de peuter er wel kwaadschiks voor. Negatieve aandacht is immers ook aandacht.

Ga dus ook bij jezelf als ouder te rade, of je je peuter echte, onverdeelde liefdevolle aandacht geeft als je peuter lief is. Door vaak echter, onverdeelde liefdevolle aandacht te geven bij gewenst gedrag, voelt je kind zich enorm gewaardeerd en zal vaker dit gewenste gedrag vertonen.

Lees ook:

Loop geen inkomsten mis, schrijf over hobby, werk of studie en verdien extra inkomsten!

Bepaal je levensdoel, de zin van je leven

Goede doelen opstellen en doelstellingen bepalen

De kracht van discipline en doorzettingsvermogen; discipline zorgt voor succes

18 bespaartips en een passief inkomen opbouwen

Bronnen:

Jeugdgezondheidszorg, GGD, Gelderland-Zuid, Peutergedrag en grenzen stellen